Ο γρήγορος κανόνας: 40-50 W ανά τετραγωνικό για καλά μονωμένο σπίτι, 60-80 W/τ.μ. για μέτρια μόνωση και 90-120 W/τ.μ. για παλιό σπίτι χωρίς μόνωση. Πολλαπλασιάστε τα τετραγωνικά σας με τον κατάλληλο συντελεστή και έχετε ήδη μια πολύ καλή πρώτη εκτίμηση για την ισχύ της αντλίας θερμότητας. Παρακάτω θα δείτε πώς γίνεται ο υπολογισμός βήμα-βήμα, τι αλλάζει το νούμερο και — το πιο σημαντικό — γιατί το «πάρε μια μεγαλύτερη για σιγουριά» είναι η ακριβότερη συμβουλή που θα ακούσετε.

Ο κανόνας: Watt ανά τετραγωνικό

Η αντλία θερμότητας δεν διαστασιολογείται στα τετραγωνικά αλλά στις θερμικές απώλειες του σπιτιού: πόση θερμότητα χάνει από τοίχους, ταράτσα, δάπεδο και κουφώματα την πιο κρύα μέρα του χειμώνα. Επειδή όμως οι απώλειες συσχετίζονται άμεσα με το πόσο καλά είναι μονωμένο το κτίριο, ο εμπειρικός κανόνας δουλεύει εκπληκτικά καλά για μια πρώτη επιλογή:

  • Νεόδμητο ή ενεργειακά αναβαθμισμένο (μόνωση κελύφους, ενεργειακά κουφώματα) → 40-50 W/τ.μ.
  • Κατοικία δεκαετίας 1990-2010 με διπλά τζάμια και κάποια μόνωση → 60-80 W/τ.μ.
  • Παλιά κατασκευή χωρίς μόνωση, μονά τζάμια → 90-120 W/τ.μ.
  • Διαμέρισμα σε ενδιάμεσο όροφο (γείτονες πάνω-κάτω) → αφαιρέστε περίπου 15-20% από τα παραπάνω
  • Ρετιρέ ή ισόγειο πάνω σε πιλοτή → προσθέστε 10-20%, χάνει από ταράτσα ή δάπεδο

Παράδειγμα υπολογισμού βήμα-βήμα

Μονοκατοικία 140 τ.μ. στην Αττική, κατασκευής 2005, με διπλά τζάμια και μόνωση στην ταράτσα:

  • Βήμα 1 — απώλειες: 140 τ.μ. × 70 W/τ.μ. = 9.800 W ≈ 9,8 kW
  • Βήμα 2 — ζεστό νερό χρήσης: αν η ίδια αντλία θα ζεσταίνει και το μπόιλερ, κρατήστε ένα περιθώριο — συνήθως ανεβαίνουμε στο αμέσως μεγαλύτερο μέγεθος
  • Βήμα 3 — επιλογή: μονάδα 12 kW· η επόμενη μικρότερη (9 kW) θα δούλευε οριακά τις πιο κρύες μέρες

Οι διαθέσιμες ισχύες στην αγορά είναι τυποποιημένες — 4, 6, 8, 9, 12, 14, 16 kW για κατοικίες και μεγαλύτερες μονάδες για επαγγελματικούς χώρους — οπότε στην πράξη διαλέγετε το πλησιέστερο μέγεθος προς τα πάνω, όχι το ακριβές νούμερο του υπολογισμού.

Τρία τυπικά σενάρια

  • Διαμέρισμα 85 τ.μ., ενδιάμεσος όροφος, δεκαετίας '90: 85 × 60 W ≈ 5,1 kW → μονάδα 6 kW
  • Μονοκατοικία 180 τ.μ., νεόδμητη με ενδοδαπέδια: 180 × 45 W ≈ 8,1 kW → μονάδα 8-9 kW
  • Παλιά μονοκατοικία 200 τ.μ. χωρίς μόνωση: 200 × 100 W = 20 kW → μονάδα 22 kW, ή — πολύ πιο συμφέρουσα λύση — πρώτα μόνωση και κουφώματα, ώστε να αρκεί μονάδα 14-16 kW

Το τρίτο σενάριο δείχνει και τον κανόνα που ισχύει παντού: κάθε ευρώ στη μόνωση μειώνει το μέγεθος και το κόστος της αντλίας, και μετά μειώνει τον λογαριασμό για μια ζωή.

Γιατί η υπερδιαστασιολόγηση κοστίζει

Στους λέβητες μια μεγαλύτερη μονάδα δεν πείραζε ιδιαίτερα. Στις αντλίες θερμότητας πειράζει, και μάλιστα σοβαρά. Η αντλία είναι μηχανή inverter: αποδίδει τα καλύτερά της όταν δουλεύει συνεχόμενα σε χαμηλές στροφές. Όταν είναι υπερβολικά μεγάλη για το σπίτι, τις περισσότερες μέρες του χειμώνα — που δεν είναι οι πιο κρύες — δεν μπορεί να κατέβει αρκετά χαμηλά και αρχίζει να ανάβει και να σβήνει συνεχώς.

  • Χειρότερη απόδοση: κάθε εκκίνηση καταναλώνει χωρίς να αποδίδει — ο πραγματικός βαθμός απόδοσης πέφτει
  • Φθορά: ο συμπιεστής υποφέρει από τα συνεχή on/off περισσότερο απ' ό,τι από τη λειτουργία
  • Άσκοπο κόστος: πληρώνετε μεγαλύτερη μονάδα, μεγαλύτερη παροχή ρεύματος και συχνά τριφασική σύνδεση χωρίς λόγο

Ο στόχος δεν είναι «όσο πιο μεγάλη γίνεται», αλλά η μικρότερη μονάδα που καλύπτει άνετα την πιο κρύα μέρα.

Τι δεν φαίνεται στα τετραγωνικά

  • Περιοχή: στην Αττική η θερμοκρασία σχεδιασμού είναι κοντά στους 0 °C· σε ορεινές περιοχές πέφτει αρκετά χαμηλότερα και το μέγεθος ανεβαίνει
  • Κουφώματα και προσανατολισμός: μεγάλες βόρειες τζαμαρίες αλλάζουν την εικόνα περισσότερο από 20 τ.μ. επιφάνειας
  • Ύψος οροφής: ο υπολογισμός αφορά κανονικά ύψη· σε μεζονέτα με διπλό ύψος ή σε χώρο με πατάρι θέλει διόρθωση προς τα πάνω
  • Ζεστό νερό χρήσης: μπόιλερ 200 λίτρων για τετραμελή οικογένεια «τρώει» ισχύ που πρέπει να προβλεφθεί
  • Σύστημα εκπομπής: με θερμαντικά σώματα ζητάμε πιο ζεστό νερό απ' ό,τι με ενδοδαπέδια ή fan coil — και όσο ανεβαίνει η θερμοκρασία νερού, τόσο πέφτει η ωφέλιμη ισχύς της αντλίας

Προσοχή: η ονομαστική ισχύς δεν ισχύει σε κάθε θερμοκρασία

Η ισχύς που γράφει το όνομα του μοντέλου («12 kW») μετριέται σε πρότυπες συνθήκες, τυπικά με εξωτερική θερμοκρασία 7 °C και νερό 35 °C. Είναι σωστός τρόπος σύγκρισης μεταξύ μοντέλων, αλλά δεν είναι η ισχύς που θα έχετε τη νύχτα που ο υδράργυρος πέφτει στο μηδέν και το σύστημα ζητά νερό 50 °C. Εκεί η απόδοση είναι αισθητά μικρότερη.

Γι' αυτό η σωστή επιλογή γίνεται πάντα από τον πίνακα απόδοσης του κατασκευαστή στο πραγματικό σημείο λειτουργίας του σπιτιού σας — και όχι από το νούμερο του τίτλου. Ένα σύστημα με χαμηλότερη θερμοκρασία νερού, ρυθμισμένο με σωστή αντιστάθμιση και προγραμματιζόμενο θερμοστάτη, «χρειάζεται» μικρότερη αντλία για το ίδιο σπίτι.

Μονοφασική ή τριφασική;

Πρακτικός κανόνας: μέχρι τα 16 kW υπάρχουν μονοφασικές μονάδες, που καλύπτουν την πλειονότητα των κατοικιών και συνδέονται στην υπάρχουσα παροχή. Πάνω από αυτό το μέγεθος η επιλογή γίνεται τριφασική. Αν το σπίτι έχει ήδη τριφασική παροχή, η τριφασική έκδοση είναι συνήθως προτιμότερη ακόμα και στα μεσαία μεγέθη, γιατί φορτίζει ισορροπημένα το δίκτυο. Αν δεν έχει, ο υπολογισμός πρέπει να μείνει μέσα στα όρια της παροχής — αλλιώς στο κόστος προστίθεται και αναβάθμιση μετρητή.

Από τον υπολογισμό στην επιλογή

Οι κανόνες αυτού του άρθρου σας δίνουν το μέγεθος με απόκλιση μιας «σκάλας» — αρκετά για να προϋπολογίσετε και να συγκρίνετε προσφορές. Η τελική επιλογή βγαίνει από υπολογισμό θερμικών απωλειών ανά χώρο, μαζί με έλεγχο του υπάρχοντος δικτύου. Η Tech C.G., η τεχνική εταιρεία πίσω από την ECO4ALL, αναλαμβάνει τη μελέτη και την εγκατάσταση συστημάτων θέρμανσης με αντλία θερμότητας σε όλη την Αττική — δείτε και τις υπηρεσίες εγκατάστασης.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσα kW αντλία θερμότητας χρειάζομαι για 100 τ.μ.;
Για κατοικία μέτριας μόνωσης (δεκαετία 1990-2010, διπλά τζάμια) ο υπολογισμός δίνει 100 × 60-80 W = 6 έως 8 kW, οπότε επιλέγετε μονάδα 8 kW. Αν το σπίτι είναι ενεργειακά αναβαθμισμένο, 100 × 40-50 W = 4 έως 5 kW και αρκεί μονάδα 6 kW. Σε διαμέρισμα ενδιάμεσου ορόφου αφαιρέστε 15-20%.

Τι πρόβλημα δημιουργεί μια μεγαλύτερη αντλία από όση χρειάζομαι;
Η αντλία θερμότητας είναι μηχανή inverter και αποδίδει καλύτερα όταν δουλεύει συνεχόμενα σε χαμηλές στροφές. Μια υπερμεγέθης μονάδα δεν μπορεί να κατέβει αρκετά χαμηλά τις συνηθισμένες μέρες του χειμώνα και ανάβει-σβήνει συνεχώς: πέφτει ο πραγματικός βαθμός απόδοσης και φθείρεται ο συμπιεστής. Πληρώνετε επίσης μεγαλύτερη μονάδα και συχνά τριφασική σύνδεση χωρίς λόγο.

Χρειάζομαι τριφασικό ρεύμα για αντλία θερμότητας;
Μέχρι τα 16 kW υπάρχουν μονοφασικές μονάδες που καλύπτουν την πλειονότητα των κατοικιών και συνδέονται στην υπάρχουσα παροχή. Πάνω από αυτό το μέγεθος η επιλογή γίνεται τριφασική. Αν το σπίτι έχει ήδη τριφασική παροχή, η τριφασική έκδοση είναι συνήθως προτιμότερη ακόμα και στα μεσαία μεγέθη.

Η ένδειξη «12 kW» σημαίνει ότι θα έχω 12 kW και στο κρύο;
Όχι. Η ονομαστική ισχύς μετριέται σε πρότυπες συνθήκες, τυπικά με εξωτερική θερμοκρασία 7 °C και νερό 35 °C. Τη νύχτα που ο υδράργυρος πέφτει στο μηδέν και το σύστημα ζητά νερό 50 °C, η απόδοση είναι αισθητά μικρότερη. Η σωστή επιλογή γίνεται από τον πίνακα απόδοσης του κατασκευαστή στο πραγματικό σημείο λειτουργίας.

Αλλάζει το μέγεθος αν έχω σώματα καλοριφέρ αντί για ενδοδαπέδια;
Ναι. Με θερμαντικά σώματα το σύστημα ζητά πιο ζεστό νερό απ' ό,τι με ενδοδαπέδια ή fan coil, και όσο ανεβαίνει η θερμοκρασία του νερού τόσο πέφτει η ωφέλιμη ισχύς της αντλίας. Ένα σύστημα με χαμηλότερη θερμοκρασία νερού, σωστή αντιστάθμιση και προγραμματιζόμενο θερμοστάτη χρειάζεται μικρότερη αντλία για το ίδιο σπίτι.

Στην ECO4ALL θα βρείτε αντλίες θερμότητας σε όλες τις ισχύες, μονοφασικές και τριφασικές: MDV σε εκδόσεις monobloc και split, LG Therma V και Ariston Nimbus — μαζί με θερμαντικά σώματα, fan coil και θερμοστάτες για να στηθεί το σύστημα σωστά από την αρχή.

Πείτε μας τετραγωνικά, έτος κατασκευής και περιοχή και θα σας προτείνουμε μέγεθος: 211-8005047 ή [email protected].